Tentoongestelde werken
De tentoonstelling
De vredesduif, de dood met zeis, de kapitalist met hoge hoed en dikke pens, de aasgier, het skelet of alleen de schedel: telkens treft men deze ‘clichés’ in zijn werk aan om zo snel mogelijk tot de kern of de pointe van wat hij wil mededelen te komen. Dat laatste is essentieel: bij hem hoef je nooit te raden wat zijn standpunt in een bepaalde kwestie is. Zijn zienswijze wordt in heldere taal en klare lijn gevisualiseerd.
Tot de overname van of zo men wil transformatie van het Rotterdams Dagblad in het Algemeen Dagblad, was hij voor eerstgenoemde krant werkzaam. Hij kon zich niet neerleggen bij de overname en de richting die het AD voorstaat en trok als politiek tekenaar de ultieme consequentie door ontslag te nemen. Principes staan bij Teo hoog in het vaandel, daar moet niet aan getornd worden. Soms is zijn woede over een bepaalde gebeurtenis zo groot dat hij grof ‘tekengeweld’ niet schuwt waardoor een prent regelmatig door de redacteur is geweigerd. Omdat hij dit uiteraard voorvoelde, maakte hij alvast een tweede, niet minder scherpe maar minder stuitende versie.
Tentoongestelde werken van Teo GootjesZijn politieke tekeningen lieten de lezers van eerst Het Vrije Volk en vervolgens het Rotterdams Dagblad niet onberoerd. Tal van brieven ter ondersteuning of ter afkeuring van een bepaalde prent ontving de redactie. Maar juist dat compromisloze maakt hem tot een unieke tekenaar. Zijn oprechtheid, voortkomend uit een diep gevoelde afkeer voor alles wat onrecht is, is bijna tastbaar aanwezig.
In het algemeen kan gesteld worden dat hij een minimale stijl hanteert maar dat daarin wel verschillen zijn te onderscheiden. Soms bestaat dat minimalisme uit dikke of dunne lijnen en hoeken, een soort kort door de bocht werk dat geniaal is in zijn eenvoud. Dan weer vervaardigt hij, eveneens met minimale middelen, zeer minutieus uitgewerkte tekeningen, ware kunstwerkjes waaruit zijn virtuoze tekentalent blijkt.
Vredesweek 1986Uit de honderden prenten moest een selectie gemaakt worden ten behoeve van de tentoonstelling en een nog kleinere voor het boek: dat was niet eenvoudig. Veel prenten zijn ondanks hun intrinsieke kwaliteit buiten de selectie gevallen, enkel en alleen omdat de tentoonstellingsruimte en –materialen en omvang van deze publicatie maatgevend zijn. Om desondanks de voormalige krantenlezers te laten genieten van het feest der herkenning en andere geïnteresseerden een zo goed mogelijk beeld van het werk van deze politiek tekenaar te geven, is gekozen voor de meest sprekende en in kunstzinnig opzicht mooist getekende prenten. Als uitgangspunt voor de meest sprekende diende het gegeven dat de afgebeelde gebeurtenis nog in ieders geheugen ligt of een algemene waarde heeft. De toeschouwer hoeft dus geen diepgaande kennis van de Nederlandse of internationale politiek te bezitten om de prenten te begrijpen.
Verdonk Cool!Naast de politieke spotprenten wordt ook vrij werk van Gootjes getoond. Hij volgde immers opleidingen aan de Grafische School en de Academie voor Beeldende Kunsten in Rotterdam en hij heeft deze achtergrond nooit verloochend.
Al eerder, van 7 februari tot en met 20 juni 1999, werd in Het Markiezenhof de expositie ‘Het Oude Testament en de Apocalyps gezien door de ogen van Teo Gootjes’ gehouden. Hij heeft de bijbel in tekst en beeld op een geheel eigen wijze het licht doen zien en enkele voorbeelden daarvan zijn in de tentoonstelling opgenomen. Daarnaast worden schilderijen, linosnedes, zeefdrukken en de ‘blootjes van Gootjes’ – vrouwelijk naakt op bierviltjes - van zijn hand getoond.
Het is goed dat in deze tijd waarin globalisering en standaardisering een grote vlucht nemen en waarbij alles steeds meer aan vervlakking onderhevig is, er nog kunstenaars zijn die hun talenten inzetten om een authentiek geluid te laten horen waardoor anderen aan het denken worden gezet. En zelf denken en een standpunt bepalen zijn broodnodig in deze tot op de millimeter geregelde maatschappij waarin de verantwoordelijkheid steeds meer bij de overheid wordt gelegd.
DodenherdenkingWoorden van dank zijn op zijn plaats voor Teo en Josee Gootjes. Door hun gastvrije ontvangst en hun loyale medewerking was de organisatie van deze expositie een feest.
Dr. Koos van Weringh komt dank toe vanwege zijn prachtige bijdrage in dit boek. Als expert op het gebied van de politieke spotprent volgt hij Gootjes al decennialang. Toen Teo aangaf het liefst van zijn hand een artikel over zijn werk te zien, was hij hiertoe onmiddellijk bereid. Tezamen met de prenten die ook op de tentoonstelling te zien zijn, vormt de tekst een schitterende verslaglegging van de vruchtbare carrière van deze unieke tekenaar.
Johanna Jacobs, hoofdconservator
Historisch Centrum het Markiezenhof.
Colofon
Uitgave: Historisch Centrum het Markiezenhof te Bergen op Zoom naar aanleiding van de gelijknamige tentoonstelling (1 oktober 2006 tot en met 7 april 2007)
Lay-out: Klaas Bloem/Stout Grafische Dienstverlening
Druk: Stout Grafische Dienstverlening, Vlaardingen
CIP GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK DEN HAAG
Politiek
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt zonder toestemming van de uitgever.